Սերը հաճախ նկարագրվում է որպես հույզերի, զգացմունքների և հոգևոր կապի միասնություն։ Սակայն գիտությունը բացահայտում է, որ սիրո և գրավչության խորքում գործում են նաև կենսաբանական, նույնիսկ գենետիկ մեխանիզմներ։ Դրանցից ամենահետաքրքիրներից մեկը MHC/HLA համակարգն է։

Ի՞նչ է MHC/HLA։

MHC (Major Histocompatibility Complex) կամ HLA (Human Leukocyte Antigen) համակարգը գեների խումբ է, որը վերահսկում է մեր իմունային համակարգի արձագանքը։ Այս գեները որոշում են՝ ինչպես է մեր մարմինը ճանաչում և պայքարում վիրուսների, բակտերիաների և այլ վտանգավոր միկրոօրգանիզմների դեմ։ 

Ինչպե՞ս է MHC/HLA-ն կապվում սիրո հետ։

Հետազոտությունները ցույց են տվել, որ մարդիկ ավելի գրավիչ են համարում այն զուգընկերներին, որոնց MHC/HLA գեներն առավել տարբեր են իրենցից։

• Եթե զուգընկերոջ MHC-ը շատ նման է, ապա ապագա երեխաները կարող են ստանալ սահմանափակ իմունային պաշտպանություն։
• Եթե MHC-ը տարբեր է, երեխաները ժառանգում են ավելի բազմազան ու ամուր իմունային համակարգ։

Այս ընտրությունը տեղի է ունենում անգիտակցաբար։ Ուղեղը «զգում է» գենետիկական այս տարբերությունը հոտի, քիմիական ազդակների և ընդհանուր գրավչության միջոցով։ Քթի և ուղեղի ընկալիչները արձագանքում են այնպիսի մոլեկուլների, որոնք արտացոլում են զուգընկերոջ MHC/HLA համակարգի տարբերությունները։ Ահա թե ինչու որոշ մարդկանց կողքին մենք անմիջապես զգում ենք ձգողականություն, իսկ մյուսների հանդեպ՝ ոչ։

Գիտական ապացույցներ։

1995 թվականին Շվեյցարիայում Կլաուս Վեդեկինդի հայտնի «շապիկի փորձը» ցույց տվեց, որ կանայք նախընտրում են այն տղամարդկանց հոտը, որոնց MHC գեները տարբեր էին իրենցից։ Այդ փորձից հետո բազմաթիվ հետազոտություններ հաստատեցին, որ գրավչության կենսաբանական հիմքում իսկապես գործում է այս մեխանիզմը։

Եզրակացություն։

Սիրո ընտրությունը երբեք միայն գենետիկա չէ։ Հույզերը, հոգևոր կապը, փոխադարձ վստահությունը և մշակութային գործոնները նույնքան կարևոր են։ Բայց MHC/HLA համակարգը ցույց է տալիս, որ մեր մարմինը հաճախ ընտրում է այն, ինչ լավագույնն է ապագա սերնդի համար։ Սերը միայն սրտի կամ մտքի հարց չէ։ Այն նաև մեր գեների երկխոսությունն է՝ առողջ ու պաշտպանված սերունդ ունենալու համար։ Գենային համակարգը մեր սիրո «թաքուն կենսաբանական հիմքն» է։ Այն օգնում է մեզ գտնել այն զուգընկերոջը, որին ոչ միայն սիրահարվում ենք, այլև նրանից կարող ենք ունենալ առողջ և ուժեղ երեխաներ։